· 5 dk okuma
Python subprocess Tuzakları: ffmpeg'i Güvenli ve Takılmadan Çalıştırmak
Python'dan başka bir programı çalıştırmak tek satır gibi görünür: subprocess.run("ffmpeg -i video.mkv video.mp4", shell=True). Program uzun sürdüğünde, ilerlemesini okumak gerektiğinde, kullanıcı dosya adını kendisi seçtiğinde ve aynı program yüzlerce kez çalıştırıldığında bu tek satırın her parçası ayrı bir soruna dönüşüyor. Bu yazıda masaüstü ses ve video dönüştürücümde ffmpeg'i çalıştırırken karşılaştığım Python subprocess tuzaklarını anlatıyorum: komutun kabuktan geçmesi, okunmayan bir borunun programı kilitlemesi, kapatılmayan borular ve tire ile başlayan dosya adları.
Uygulama ne yapıyor?
Kullanıcı bir ya da birden çok dosya seçiyor, hedef biçimi (MP4, MP3, WebM…) ve kaliteyi belirliyor. Uygulama her dosya için önce ffprobe ile dosyayı tanıyor, sonra ffmpeg ile dönüştürüyor. Dönüşüm sürerken ilerleme çubuğu ve kalan süre gösteriliyor, kullanıcı istediği an iptal edebiliyor. Arayüz Tkinter; dönüşüm ayrı bir iş parçacığında çalışıyor ki pencere donmasın.
Tuzak 1: Komutu metin olarak kabuğa vermek
En kısa yol komutu tek bir metin olarak yazıp shell=True ile çalıştırmak. Bu durumda metni Windows'ta cmd.exe, Linux'ta sh yorumluyor. Dosya adı da bu metnin içinde olduğu için kabuk, dosya adındaki özel karakterleri komut olarak okuyabilir. Örneğin a"; del *.* & ".mp4 gibi bir ad, tırnağı kapatıp araya yeni bir komut sokar. Kullanıcı dosyayı kendisi seçiyor olsa da dosyanın adını o koymamış olabilir: internetten indirilmiş, birinden gelmiş olabilir.
Çözüm, kabuğu hiç kullanmamak ve komutu liste olarak vermek. Listedeki her öğe programa tek bir argüman olarak gidiyor; içinde boşluk, tırnak ya da & olması bir şey değiştirmiyor:
# Yollar her zaman tam yol verilir: "-" ile başlayan bir dosya adı seçenek sanılmasın
command = [ffmpeg, "-hide_banner", "-nostdin", "-loglevel", "error", "-i", str(Path(source).resolve())]
# ...
return command + ["-progress", "pipe:1", "-nostats", "-y", str(Path(target).resolve())]
Bu listede iki küçük koruma daha var:
- Tam yol: Dosyanın adı
-y.mp4gibi tire ile başlıyorsa ffmpeg onu bir seçenek sanabilir.Path(...).resolve()her zamanC:\...ya da/...ile başlayan tam yol veriyor; tire ile başlayan bir argüman kalmıyor. -nostdin: ffmpeg varsayılan olarak klavyeden komut dinler (örneğinqile durmak). Arka planda çalışırken girdiyi beklemesin, boşa okumaya çalışmasın diye kapalı. Süreç başlatılırken destdin=subprocess.DEVNULLveriliyor.
Tuzak 2: Okunmayan boru programı kilitler
İlerlemeyi göstermek için ffmpeg'in -progress pipe:1 seçeneğini kullanıyorum. ffmpeg standart çıktıya (stdout) şu türden satırlar yazıyor:
out_time_us=1500000
progress=continue
Uygulama bu satırları okuyup yüzdeyi hesaplıyor. Hata mesajları ise standart hata çıktısına (stderr) gidiyor. İkisini de yakalamak için ikisini de boruya bağlamak gerekiyor:
self.process = subprocess.Popen(
self.command, stdin=subprocess.DEVNULL, stdout=subprocess.PIPE, stderr=subprocess.PIPE,
text=True, encoding="utf-8", errors="replace", creationflags=NO_WINDOW,
)
Burada sinsi bir tuzak var. Her borunun işletim sisteminde sınırlı bir tamponu var. Ana program sadece stdout'u satır satır okursa ve ffmpeg o sırada stderr'e çok yazarsa, stderr tamponu dolar. ffmpeg bir sonraki satırı yazmak için tamponun boşalmasını bekler; ama ana program stderr'i hiç okumadığı için tampon hiç boşalmaz. ffmpeg stdout'a da yazamaz, ana program da stdout'tan bir şey gelmesini bekler. İkisi de birbirini bekliyor: kilitlenme (deadlock). Ekranda ilerleme çubuğu bir yerde durur ve uygulama sonsuza kadar bekler.
-loglevel error ile ffmpeg normalde stderr'e çok az yazıyor. Ama bozuk bir dosyada her kare için bir hata satırı yazabilir, yani tampon tam en kötü anda dolabilir. Bunu küçük bir deneyle kendi bilgisayarımda da gördüm: stderr'e 200 bin satır yazan bir alt süreç, stderr okunmayınca 5 saniye sonra hâlâ takılıydı; okununca yarım saniyede bitti.
Çözüm, stderr'i ikinci bir iş parçacığında sürekli okumak. Bellek dolmasın diye sadece son 20 satır tutuluyor; hata mesajını anlamak için o kadarı yetiyor:
self.stderr = collections.deque(maxlen=20) # sadece son satırlar tutulur
def _read_stderr(self):
for line in self.process.stderr:
self.stderr.append(line.rstrip())
# Hata çıktısı ayrıca okunmazsa tampon dolar ve ffmpeg takılı kalır
reader = threading.Thread(target=self._read_stderr, daemon=True)
reader.start()
Sadece sonucu beklenen kısa komutlarda bu dert yok. ffprobe gibi bir komut için subprocess.run(..., capture_output=True) iki boruyu da kendisi aynı anda okuyor; ben de orada bunu kullandım ve bir zaman aşımı ekledim:
result = subprocess.run(
command, capture_output=True, text=True, encoding="utf-8", errors="replace",
timeout=PROBE_TIMEOUT_SECONDS, creationflags=NO_WINDOW,
)
Kural şu: çıktı satır satır okunacaksa ve Popen kullanılıyorsa, borulardan hiçbiri okunmadan kalmamalı.
Tuzak 3: Kapatılmayan borular
İlk sürümde her dönüşümden sonra iki boru açık kalıyordu ve dosya tanıtıcıları birikiyordu. Popen ile açılan borular süreç bitince kendiliğinden kapanmıyor; Python nesnesi çöp toplayıcı tarafından silinene kadar açık kalıyorlar. Tek bir dönüşümde fark edilmez, ama yüzlerce dosyalık bir kuyrukta işletim sisteminin sınırına doğru birikir.
Düzeltme iki satır:
self.process.wait()
reader.join(timeout=2)
self.process.stdout.close() # borular kapatılmazsa her dönüşümde bir dosya tanıtıcısı açık kalır
self.process.stderr.close()
Sıra önemli: önce sürecin bitmesi, sonra stderr'i okuyan iş parçacığının işini bitirmesi bekleniyor, en son borular kapatılıyor. Ters sırada kapatılan boru, okumakta olan iş parçacığında hata verir.
Tuzak 4: İptal ve yarım dosya
Kullanıcı "Durdur"a bastığında süreç terminate() ile durduruluyor. Ama yarım kalmış çıktı dosyası diskte kalıyor ve kullanıcı onu çalışan bir video sanabilir. Bu yüzden iptal ya da hata durumunda hedef dosya siliniyor:
if self.cancelled:
self._remove_partial_output()
return "cancelled"
if self.process.returncode != 0:
self._remove_partial_output()
return classify_error(self.stderr)
Bir de zamanlama ayrıntısı var: kullanıcı iptale tam süreç başlarken basarsa süreç nesnesi henüz yoktur. Bu yüzden süreç başlar başlamaz bayrak bir kez daha kontrol ediliyor:
if self.cancelled: # iptal, süreç tam başlarken basıldıysa
self.process.terminate()
Hata durumunda kullanıcıya ffmpeg'in ham çıktısı gösterilmiyor. Son stderr satırlarında "No space left on device" ya da "Permission denied" gibi bilinen ifadeler aranıyor ve anlaşılır bir mesaja çevriliyor.
Öğrendiklerim
shell=Trueyerine liste. Dışarıdan gelen her metin (dosya adı dahil) tek bir argüman olarak gitmeli. Tire ile başlayabilecek argümanlar tam yola çevrilmeli.Popenile bağlanan her boru okunmalı. Biri okunmazsa tampon dolar ve iki süreç birbirini bekler. Kısa komutlardarun(capture_output=True)bunu kendisi hallediyor.- Süreç beklenmeli, borular kapatılmalı. Uzun çalışan bir uygulamada küçük sızıntılar birikiyor.
- Dış program durursa arkası toplanmalı: yarım dosya silinir, ham hata kullanıcıya gösterilmez.